Budowanie bez instrukcji – dlaczego warto pozwolić dziecku?

Kupujemy zestaw klocków. Dziecko otwiera pudełko i... Pierwsze pytanie brzmi: „Gdzie jest instrukcja?”
Nic dziwnego. Budowanie według kolejnych kroków daje jasny cel i satysfakcję z uzyskania dokładnie takiego modelu, jaki znajduje się na pudełku.
Instrukcje są świetne, ale czasem warto je odłożyć.

Instrukcja uczy dokładności

Budowanie krok po kroku rozwija wiele ważnych umiejętności. Dziecko musi odnaleźć odpowiedni element, zwrócić uwagę na jego kolor, kształt i położenie. Musi wykonać zadanie w odpowiedniej kolejności. Ćwiczy koncentrację, spostrzegawczość i cierpliwość. To bardzo wartościowa aktywność. Jednak kiedy zawsze dostajemy gotowy plan, brakuje jednego elementu: konieczności wymyślenia własnego rozwiązania.

A co, jeśli nie ma instrukcji?

Wyobraźmy sobie inne zadanie: „Zbuduj most, po którym przejedzie ten pojazd.” Nie pokazujemy wzoru. Nie mówimy, jak most ma wyglądać. Nagle pojawia się mnóstwo pytań:
Jak szeroki powinien być?
Jak go podeprzeć?
Czy konstrukcja wytrzyma ciężar?
Jakich elementów użyć?

Dziecko musi zacząć projektować.

Pierwszy pomysł nie zawsze działa

I to jest najciekawsze. Most się zawala, wieża przewraca, a mechanizm się blokuje.
W budowaniu bez instrukcji nie istnieje jedna poprawna odpowiedź. Trzeba więc znaleźć przyczynę problemu i spróbować ponownie.

Dziecko zaczyna rozumieć, że: „nie działa” nie oznacza „nie umiem”.

Oznacza jedynie: „muszę zmienić rozwiązanie”.

Własny projekt rozwija kreatywność

Kreatywność nie polega wyłącznie na rysowaniu czy tworzeniu czegoś artystycznego. To również umiejętność wymyślania nowych sposobów rozwiązania problemu. Jeżeli pięcioro dzieci dostanie to samo zadanie, każde może zbudować coś zupełnie innego. I wszystkie konstrukcje mogą być poprawne. To bardzo ważne doświadczenie, szczególnie w świecie, w którym dzieci często szukają jednej właściwej odpowiedzi.

A kiedy pomagać?

To bywa najtrudniejsze dla dorosłych.

Dziecko próbuje, Ale nie wychodzi... a my już wiemy, jak to naprawić.
Naturalny odruch to: „Daj, pokażę ci”.

Czasem warto jednak zamienić tę odpowiedź na pytanie: „Jak myślisz, dlaczego to się przewraca?” „Co można zmienić?” „Który element jest tutaj najsłabszy?”

Wtedy dorosły nie daje gotowego rozwiązania, tylko pomaga dziecku znaleźć je samodzielnie.

Najlepiej łączyć oba sposoby

Nie trzeba wybierać między instrukcją a swobodnym budowaniem, gdyż obie formy mają dużą wartość.
Instrukcja uczy precyzji, kolejności działania i cierpliwości. Własny projekt rozwija kreatywność, samodzielność i rozwiązywanie problemów.

Dlatego dobrą zasadą może być: najpierw zobacz, jak coś działa. Potem spróbuj stworzyć coś własnego.

Kiedy następnym razem dziecko wysypie na podłogę wielkie pudełko przypadkowych klocków i zacznie budować coś, czego nie ma w żadnej instrukcji? Może właśnie rozpoczyna się bardzo dobra lekcja inżynierii.